Có lẽ còn ít người biết, từ tháng 4-2012 trên đất Mỹ đã thành lập và hoạt động một học viện mang tên Trần Nhân Tông. Học viện Trần Nhân Tông do Giáo sư Thomas Patterson thuộc Trường Quản lý nhà nước John F.Kennedy (Đại học Harvard, Boston) làm Chủ tịch. Giao diện website của Học viện Trần Nhân Tông (trannhantongprize.org) vừa thông báo hai hoạt động lớn đó là tổ chức giải thưởng quốc tế Trần Nhân Tông về hoà giải và yêu thương và tổ chức hội nghị quốc tế Trần Nhân Tông tại Đại học Harvard, Boston vào ngày 22-9 sắp tới.
 |
| Tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông thờ trong tháp Huệ Quang, Yên Tử. Ảnh: Trần Minh |
Xin hãy nói về Giải thưởng Trần Nhân Tông về hoà giải và yêu thương. Đây là giải thưởng quốc tế hàng năm trao tặng cho những người có đóng góp xuất sắc vào sự nghiệp hoà giải, yêu thương, hướng thiện (giải thưởng bao gồm huân chương, bằng chứng nhận và một tác phẩm âm nhạc cổ điển hoặc một bài thơ). Uỷ ban xét duyệt giải thưởng năm 2012 gồm Chủ tịch Học viện Trần Nhân Tông, Giáo sư Thomas Patterson; Giám đốc Học viện Nguyễn Anh Tuấn, nguyên Tổng Biên tập Báo điện tử Vietnamnet, đang là nghiên cứu sinh của Trung tâm báo chí, chính trị và chính sách công Shorenstein (Đại học Harvard); Tổng Biên tập tờ Miami Herald cùng một số học giả của Đại học Harvard. Ngoài ra, Học viện cũng mời một ban cố vấn giải thưởng, gồm có: Nguyên Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Nguyễn Văn An, Cựu Tổng thống latvia Vaira Vike-Freiberga, Cựu Thống đốc bang Massachusetts Michael Dukakis, Phó Chủ tịch Thường trực Công ty Truyền thông The Washington Post Ann Me Daniel; ông Phil Barboni, Chủ tịch kiêm Giám đốc Điều hành Công ty Truyền thông Global Post…
Ta đều biết Trần Nhân Tông là một anh hùng dân tộc, người lãnh đạo hai lần đại thắng quân Nguyên Mông xâm lược (năm 1285 và năm 1288), đồng thời là một nhà triết học, nhà thơ và nhà văn hoá lớn – người sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Xuyên suốt cuộc đời và bao trùm sự nghiệp của vị Vua – Phật kiệt xuất này chính là lòng nhân ái bao la.
Khi đại quân Nguyên Mông hùng hổ tiến vào bờ cõi, Trần Nhân Tông đã cử sứ thần đem thư đến trại giặc, nói đủ lẽ thiệt hơn rồi lại đành lòng cùng vua cha đau xót cho công chúa An Tư trao thân cho chủ tướng Thoát Hoan, chỉ cốt tránh cho hai nước một cuộc chiến tranh tàn khốc. Giặc cậy nước lớn, cậy thế mạnh vẫn ngang ngược xông tới, Nhà vua vẫn còn lưỡng lự, hỏi ý kiến Thái sư Trần Thủ Độ, hỏi ý kiến Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo, mở Hội nghị Diên Hồng hỏi các bô lão, khi tất cả đều một lòng “Đánh”, ông mới an lòng kháng chiến. Giặc gây vô vàn tội ác bị quân dân ta đánh cho tan thuyền phơi xác trên bãi cọc Bạch Đằng, ông vẫn giữ hoà khí, tránh chỉ trích tội lỗi chiến tranh do vua nước Nguyên Hốt Tất Liệt chủ trương mà nói tránh đi là do đám tướng chỉ huy ở biên giới muốn lập công gây ra. Bắt được tù binh, ông không giết mà đối xử nhân hậu, đưa Đại vương Tích Lệ Cương Ngọc và các tướng tá ra khỏi biên giới một cách tử tế, đồng thời tha cho 8.000 quân Nguyên bị bắt đoàn tụ với gia đình… Cũng sau trận đại thắng 1288, ông công bố “đại xá thiên hạ”. Với mấy người trong hoàng tộc trót dao động đầu hàng giặc, ông không truy bức gắt gao mà mở lượng khoan hồng để giữ khối đoàn kết. Với dân chúng, ông ban hành nhiều chính sách khoan dân: Miễn thuế nhiều năm, cho phép chuộc nô tì và ruộng đất… Với các quan trong triều, ông khuyên nhủ, hoà giải các mối tị hiềm… Ít năm sau đất nước hoàn toàn bình yên, ông nhường ngôi cho con, kèm cặp chỉ dẫn ít năm nữa rồi năm 1299, khi mới ngoài 40 tuổi, ông từ bỏ kinh thành, vui vẻ xuống tóc, lên núi Yên Tử tu hành, không phải để trốn tránh cuộc đời mà chính là để lo cho chúng sinh muôn đời, ông sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Ông nói rõ trên núi không có Phật, Phật tại tâm mỗi người. Mỗi người tự tu dưỡng, tự lo làm điều thiện tất sẽ thành Phật. Tất cả như vậy thì xã hội sẽ không còn tội ác, thiên hạ sẽ an lạc, sơn hà xã tắc sẽ vững bền.
Tư tưởng ấy, đạo đức cao đẹp ấy của vị vua phật Việt Nam cách đây hơn 600 năm (1258-1308) nay được tôn vinh và toả sáng từ đất Mỹ với một giải thưởng quốc tế về hoà bình, yêu thương và hướng thiện thật đích đáng và có ý nghĩa biết bao, càng làm cho chúng ta tự hào về truyền thống tuyệt vời của đạo đức, tư tưởng và văn hoá Việt Nam.
Tống Khắc Hài (CTV)